Dag lezer,

De klimaatcrisis is al een tijdje geen hot topic meer, maar de aarde was nog nooit zo warm en de CO2-uitstoot nog nooit zo hoog.

Momenteel is de wereld op weg naar een opwarming van 2,7 graden tegen 2100. Dankzij VN-klimaattoppen, zoals de top die op 10 november in Brazilië van start gaat, wetgeving en de greentech-revolutie is dat gelukkig al minder problematisch dan een opwarming van 4 graden. Op dat pad bevond de wereld zich voor het Klimaatakkoord van Parijs, dat tien jaar geleden werd gesloten.

Maar een stijging met 2,7 graden lijkt alleen aangenaam omdat het een gemiddelde is. De opeenstapeling van verwoestende en soms dodelijke extreme weergebeurtenissen illustreert wat dat in werkelijkheid kan betekenen: grote schade, ook voor de economie. Recent publiceerden het Planbureau en het CERAC een studie waaruit blijkt dat de klimaatverandering het Belgische bbp tegen 2050 met 2,8 tot 5 procent kan kortwieken.

Ondertussen heeft de mensheid het eerste omslagpunt van het aardse systeem bereikt: de koraalriffen in tropische zeeën, een van de meest fragiele biotopen op deze planeet, lopen nu onherroepelijk schade oplopen, aldus wetenschappers. Ze baseren zich daarvoor op toenemende waarnemingen van verbleekt koraal.

De oorspronkelijk bloedmooie, kleurrijke organismen zijn buffers tegen overstromingen en zijn essentieel voor de biodiversiteit in de oceanen. Al dat leven is de voedselbron voor ongeveer een half miljard mensen. De onderzoekers roepen op om meer te investeren in positieve kantelpunten, zoals een massale omslag naar hernieuwbare energie, om de penibele situatie onomkeerbaar ten goede te keren.

Slechts een van de vele voorbeelden van die switch, is het enorme netwerk van hernieuwbare energie dat China bouwt op het Tibetaanse plateau, het hoogste ter wereld. Daar, op bijna 3.000 meter hoogte, strekken zonnepanelen zich uit tot aan de horizon. Ze bedekken een gebied dat meer dan twee keer zo groot is als Groot-Antwerpen en absorberen er zonlicht dat veel feller is dan op zeeniveau, omdat de lucht er zo ijl is.

Op nabijgelegen bergkammen en op dorre, lege vlaktes staan windturbines verspreid die ’s nachts de wind opvangen om de stroomproductie van de zonnepanelen aan te vullen. Verderop liggen waterkrachtcentrales bij rivieren die zich in diepe kloven aan de randen van het plateau storten. Hoogspanningsleidingen vervoeren al die elektriciteit naar bedrijven en huishoudens op meer dan 1.600 kilometer afstand.

Minstens even duizelingwekkend is het nieuws dat het heelal zich wellicht in een zwart gat bevindt: een gestorven ster met een zodanig enorme zwaartekracht dat voorbij de horizon niets meer aan zijn aantrekking kan ontsnappen, zelfs het licht niet.

Het volledige heelal bevindt zich wellicht altijd al in het binnenste van een zwart gat. Dankzij raadselachtige recente waarnemingen van de James Webb-telescoop, blijkt dat bestaande idee meer en meer te kloppen.

Dat kan troost bieden in duistere tijden. “Het zwartegatuniversum biedt ons een nieuw perspectief op onze plek in de kosmos”, zeggen onderzoekers. Volgens hen zou er sprake zijn van een oneindige opeenvolging van heelallen die worden geboren in het binnenste van zwarte gaten. Zo zou ook onze aarde niet alleen ‘iets’ zijn dat is ontstaan uit het niets, maar een voortzetting van een oneindige kosmische cyclus.

Geestverruimende groeten,

De wetenschapsredactie